Stichtse Oorlog (1481-1483

David van Bourgondië

De Stichtse Oorlog was een van de bloedigste en meest beslissende hoofdstukken in de geschiedenis van de regio Utrecht. Het was een lokaal onderdeel van de bredere Hoekse en Kabeljauwse twisten. De oorlog duurde van 6 augustus 1481 tot 3 september 1483. De oorlog maakte aan de zelfstandigheid van het Sticht Utrecht.

Aanleiding

De Stichtse Oorlog begon in 1481 toen Jan III van Montfoort bisschop David van Bourgondië toegang tot de stad ontzegde. Bisschop David was een bastaardzoon van Filips de Goede. Na de dood van zijn steunpilaar Karel de Stoute in 1477 was hij in problemen gekomen. De steden Utrecht, Amersfoort en Montfoort vonden dat de bisschop te veel macht naar zich toetrok en kwamen in opstand.

Hoekse en Kabeljauwse twisten

De Hoekse en Kabeljauwse twisten speelden een belangrijke rol op de achtergrond. Stichtse steden als Utrecht, Amersfoort en Montfoort wilden meer politieke macht en sloten zich aan bij de opstandige Hoeken van Engelbrecht van Kleef, die een einde wilde maken aan het Bourgondische machtsblok in de Lage Landen. Hij kreeg steun van Jan III van Montfoort, Hendrik van Zuylen van Nijevelt en andere invloedrijke machthebbers. Bij de Stichtse Oorlog moet u niet denken aan een grootschalige oorlog. Er vonden kleinschalige aanvallen plaats, waarbij steden als Gouda, Oudewater en Schoonhoven werden ingenomen. Jutphaas, Eemnes, Baarn, Soest, Naarden en Amerongen werden in brand gestoken.

Jan van Schaffelaar

Een van de beroemdste voorvallen van de Stichtse Oorlog vond in 1482 plaats, toen Jan van Schaffelaar de kerktoren invluchtte toen hij met zijn ruiters in Barneveld werd omsingeld. Om het leven van zijn mannen te sparen, sprong Jan van Schaffelaar van de toren. Hij overleefde de val van vijftien meter, maar werd op de grond alsnog door zijn vijanden gedood. De sprong van Jan van Schaffelaar op 16 juli 1482 in Barneveld is een van de beroemdste verhalen uit de Nederlandse geschiedenis.

Bisschop gevangen

In 1483 vond nog een merkwaardige gebeurtenis plaats. In dat jaar belegerde Hendrik van Zuylen van Nijevelt de stad Utrecht. Bisschop David van Bourgondië werd gevangengenomen en in een mestkar naar Amersfoort gebracht, waar hij enige tijd gevangen zat. De bisschop werd niet vermoord. Mogelijk waren de Hoeken beducht op represailles. Maximiliaan van Oostenrijk nam Utrecht in en dwong de Hoeken tot het sluiten van een vredesverdrag.

Vredesverdrag

Op 3 september 1483 tekenden de partijen de Vrede van Woerden onder toezicht van Maximiliaan van Oostenrijk. David van Bourgondië werd weer hersteld als bisschop van Utrecht en zou nog tot zijn dood in 1496 in functie blijven, maar de oorlog markeert het definitieve einde van de politieke zelfstandigheid van het Sticht Utrecht. Na de Bourgondische overwinning kwam het gebied stevig onder Bourgondisch-Habsburgse invloed te staan.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Nederland in Oorlog

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.