Hoeken en Kabeljauwen

Strijd in middeleeuwen

De Hoekse en Kabeljauwse twisten waren een machtsstrijd in het graafschap Holland vanaf de tweede helft van de veertiende eeuw tot het einde van de vijftiende eeuw. De strijd begon met het kinderloos overlijden in 1345 van graaf Willem IV van Holland tijdens de Slag bij Stavoren.

Willem III

Na de dood van graaf Willem IV van Holland in 1345 waren er velen die aanspraak maakten op de opvolging. De huwelijkspolitiek van zijn voorganger graaf Willem III wordt als de belangrijkste reden voor het ontstaan van de Hoekse en Kabeljauwse twisten gezien. Willem III werd de schoonvader van Europa genoemd. Na de dood van zijn zoon Willem IV maakten de koningen van Engeland en Frankrijk en de keizer van Duitsland aanspraak op de opvolging. Hierdoor ontstond lange tijd onrust in de Nederlanden.

Machtsfactor

Door de machtspolitiek en de talloze oorlogen was Willem IV in herhaalde malen in financiële problemen gekomen, die hij steeds opgelost had door het verstrekken van privileges. Hierdoor kreeg een groot aantal steden veel invloed. Willem IV had bijvoorbeeld vertegenwoordigers van de steden opgenomen in het Hof van Holland, de raad die de graaf van Holland bijstond bij het uitoefenen van zijn gezag in het graafschap Holland.

Kabeljauwse Opstand

De dertienjarige Willem V (1330-1389), de zoon van Margaretha, de gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen en keizer Lodewijk de Beier, werd in 1346 door Margaretha naar Holland gestuurd om de graafschappen Holland en Zeeland namens haar te besturen. De feitelijke macht werd uitgevoerd door Jan van Beaumont (1288-1356), de jongere broer van Willem III van Holland. In 1349 stelde Margaretha haar zoon aan als graaf, maar bedong daarbij een hoge uitkeren en een hoog jaargeld. De armlastige steden werden geplaagd door de eerste uitbraak van de builenpest. Zij konden de betaling aan Margaretha niet opbrengen. Een aantal edelen, waaronder Jan I van Egmont, Gerard van Heemskerk en Wolfert III van Borselen kwamen in opstand. Daarmee begon de Kabeljauwse Opstand.

Hoekse en Kabeljauwse twisten

De Hoekse en Kabeljauwse twisten vormden geen aaneengesloten tijdperk van oorlogsvoering. De strijd flakkerde vanaf de tweede helft van de veertiende eeuw tot het einde van de vijftiende eeuw van tijd tot tijd op. De strijd ging meestal tussen voor- (Kabeljauwen) en tegenstanders (Hoeken) van Bourgondië; vandaar de naam Hoekse en Kabeljauwse twisten.

Tijdperken

Soms streden familieleden tegen elkaar, zoals Jacoba van Beieren die werd bestreden door haar oom Jan van Beieren. De belangrijkste tijdperken in de jaren van de Hoekse en Kabeljauwse twisten waren: Willem V van Holland en Margaretha (1350-1352), Albrecht van Beieren (1358-1359), Jacoba en Jan van Beieren (1417-1425), Jacoba en Filips de Goede (1425-1428), de twisten in het Sticht (1481-1483) en de Jonker Fransoorlog (1488-1490).

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Middeleeuwen

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.