Oudewater

Plaats in Utrecht

Oudewater is vroeg in de middeleeuwen ontstaan op de plaats waar de Hollandse IJssel en de Lange Linschoten samenkomen. De plaats werd aan het einde van de tiende eeuw al genoemd. Oudewater hoorde tot 1280 tot het Sticht Utrecht. Het stadje kreeg onder meer bekendheid door heksenwaag.

Middeleeuwen

Oudewater kreeg in 1265 stadsrechten van Hendrik van Vianden, de bisschop van Utrecht. Zijn opvolger, Jan van Nassau, verpandde de stad met enkele andere grensplaatsen in 1280 aan Floris V van Holland. De graaf van Holland maakte van Oudewater een sterke grensvesting. In de eeuwen die volgden zou Oudewater, dat in het grensgebied tussen Holland en Utrecht lag, nog vaak worden betwist. De stad speelde een belangrijke rol in de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Oudewater werd in 1401 belegerd tijdens de Arkelse Oorlogen.

Tachtigjarige Oorlog

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog behoorde Oudewater tot de steden die in Dordrecht deelnamen aan de Eerste Vrije Statenvergadering. De stad was strategisch gelegen en werd gezien als een lastige, maar belangrijke schakel in de strijd tegen het Spaanse gezag. De stad werd op 7 augustus 1575 door Spaanse troepen onder leiding van Gilles van Berlaymont ingenomen. De bevolking werd uitgemoord en de stad werd platgebrand. Ooggetuigenverslagen en latere afbeeldingen tonen hoe mannen, vrouwen en kinderen werden gedood terwijl ze probeerden te vluchten. Deze tragische gebeurtenis staat bekend als de Oudewaterse Moord.

Hennepteelt

Dankzij de hennepteelt in de omgeving werd Oudewater in de zestiende en zeventiende eeuw een belangrijke productiecentrum van touw. Het drassige waterrijke gebied bleek ideaal voor de het verbouwen van vezelhennep. De plant gedijde goed in natte grond, en de nabijheid van vaarwegen maakte transport eenvoudig. De hennep werd verbouwd voor vezelproductie, niet voor consumptie. De steel van de hennepplant werd na een rottingsproces gebruikt om sterke vezels te winnen. De scheepvaart van de Republiek had enorme hoeveelheden touw nodig. Oudewater werd een belangrijke leverancier. Touw werd geslagen op lange banen, de touwslagerijen, in Oudewater. Halverwege de 17e eeuw stagneerde de groei van de Nederlandse vloot, en daarmee ook de vraag naar touw. De industrie bleef bestaan, maar verloor haar dominante positie.

Bezienswaardigheden

Een groot aantal panden in de binnenstad dateert uit de glorieperiode van de touwindustrie. Een groot deel van de historische binnenstad is tot beschermd stadsgezicht verklaard. Er staan ongeveer driehonderd historische panden. De Grote of Sint-Michaëlskerk is een imposante laatgotische kerk. De kerk domineert het stadsbeeld en is een van de belangrijkste religieuze monumenten van Oudewater. De Oud-Katholieke Kerk aan de Leeuwenburgerstraat 12 in Oudewater staat bekend om haar bijzondere, verborgen locatie. Het was een schuilkerk. Na de Reformatie mochten katholieken hun geloof niet openlijk belijden. Een schuilkerk is daarom niet direct als kerk herkenbaar.

Heksenwaag

Het bekendste gebouw van Oudewater is de Stadswaag. Dit gebouw uit de zestiende eeuw is beter bekend als de Heksenwaag, omdat vrouwen die van hekserij beschuldigd werden hier werden gewogen. Als hun gewicht binnen 'normale' grenzen lag, ontvingen ze een 'Certificaat van Weginghe' als bewijs van hun onschuld. Hierdoor werd er nooit iemand als heks veroordeeld. De Heksenwaag in de Leeuweringerstraat is nu een toeristische attractie. Bezoekers kunnen zich er nog steeds laten wegen.

Bestuur

Oudewater ligt sinds 1970 weer in de provincie Utrecht. Tot de gemeente Oudewater behoren ook de dorpen Hekendorp en Papekop.

Kasteel te Vliet

Kasteel te Vliet in Oudewater werd gebouwd door Gerrit van den Vliet. Gerrit was getrouwd met Ada van den Binckhorst. Hij was de broer van Herman VI van Woerden, de man die in 1296 betrokken was bij de moord op Floris V.
Kasteel te Vliet

Oudewaterse moord

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd de bevolking van het Utrechtse stadje Oudewater ingenomen door de Spanjaarden. Het beleg in 1575 eindigde in een bloedbad. Deze gebeurtenis wordt de Oudewaterse moord genoemd.
Oudewaterse moord

Touwmuseum in Oudewater

In de zeventiende eeuw kwam Oudewater door de teelt van hennep tot grote bloei. De hennep werd gebruikt voor de fabricage van touw voor de scheepvaart. In een oude baanschuur in Oudewater schenkt het Touwmuseum aandacht aan deze bedrijfstak.
Touwmuseum in Oudewater

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Geschiedenis Utrecht

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.