Kasteel Schalkwijk

Kasteel in Utrecht

Kasteel Schalkwijk werd omstreeks 1250 gesticht bij het gelijknamige dorp Schalkwijk bij Houten in de huidige provincie Utrecht. Arnold van Schalkwijk droeg zijn kasteel op aan de hertog van Gelre. In 1304 woedde er een oorlog tussen Henegouwen en Holland.

Hendrik en Bartold van Schalkwijk

Hendrik en Bartold van Schalkwijk waren Utrechtse edelen uit het geslacht Van Schalkwijk, een familie die al sinds de twaalfde eeuw een belangrijke rol speelde in de ontginning en bestuur van het gebied rond Schalkwijk. Hendrik en Bartold waren afstammelingen van de dienstadel, ministerialen, van de bisschop van Utrecht. In 1304 raakten Holland, Henegouwen, Vlaanderen en het Sticht verwikkeld in een conflict. Hendrik en Bartold kozen de zijde van de Vlamingen en Zeeuwen, die op dat moment Utrecht en Amsterdam bezet hielden.

Slag bij de Lek

Toen de Vlaamse troepen werden teruggedrongen, vluchtten Hendrik en Bartold mee richting de Lek. Door extreem laag water kon de veerboot niet varen. Daar vond op 16 augustus 1304 de Slag bij de Lek plaats. De heren van Schalkwijk en hun mannen werden aan de overkant van de rivier opgewacht door de troepen van Jan van Beusichem, de heer van Culemborg. Hendrik en Bartold van Schalkwijk sneuvelden bij deze veldslag. Als straf werd kasteel Schalkwijk door Jan van Beusichem vernietigd. Het kasteel werd in de veertiende eeuw enige honderden meters verderop herbouwd. Dit kasteel had in de zestiende eeuw enkele torens en het geheel werd omgeven door een gracht.

Adriaen Ram

De volgende opvallende bewoner van kasteel Schalkwijk was Adriaen Ram. Deze katholiek kocht het kasteel in 1634. In de zuidtoren richtte hij een schuilkerk in. Hij gaf ook onderdak aan een priester. De Staten van Utrecht vielen het kasteel in 1651 aan. Adriaen Ram werd gevangengenomen en werd later verbannen uit Utrecht. De zuidtoren waarin de schuilkerk was ingericht moest worden afgebroken. Bovendien moest de ophaalbrug worden vervangen door een vaste brug.

Verval

Na de verbanning van Adriaen Ram werd kasteel Schalkwijk door verschillende families bewoond. In de achttiende eeuw trad het verval in. Gerard Aarnoud baron Taets van Amerongen (1754-1823) kocht het kasteel in 1774 van de familie Van der Capellen. Hoewel hij de titel Heer van Schalkwijk voerde, heeft hij het kasteel zelf waarschijnlijk nooit bewoond omdat het destijds al in zeer slechte staat verkeerde. Naast Schalkwijk was hij eigenaar van het landhuis Oud-Amelisweerd. In 1808 verkocht hij Oud-Amelisweerd aan koning Lodewijk Napoleon.

Sloop

Kasteel Schalkwijk bij het gelijknamige dorp Schalkwijk bij Houten in de huidige provincie Utrecht werd rond 1800 gesloopt. De grachten werden gedempt. In de twintigste eeuw werd de gracht weer uitgegraven. Deze gracht in Schalkwijk wordt tegenwoordig in winterse omstandigheden gebruikt als schaatsbaan.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Kastelen en Buitenplaatsen in Nederland
Kastelen Utrecht
Geschiedenis Utrecht

Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de ontstaansgeschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Het woord kasteel werd in de middeleeuwen nooit gebruikt als aanduiding voor een kasteel, in welke hoedanigheid dan ook. De term kasteel wordt pas sinds de laatste eeuwen gebruikt en geldt als een soort verzamelnaam voor alle vormen van kastelen. In de middeleeuwen werden kasteelachtige gebouwen aangeduid als: huis, stins of steenhuis, burg of burcht, slot, borg, havezate, ridderhofstad of toren.
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats


Met 'Kastelen in Nederland' laten wij u genieten van de rijkdom van onze vaderlandse geschiedenis en in het bijzonder van de prachtigste en interessantste kastelen en huizen in Nederland.
Dankzij de vele illustraties is de uitgave 'Kastelen in Nederland' ook een kijkspel. Hierdoor krijgt u niet alleen een goede indruk hoe het kasteel in het Nederlandse landschap staat, maar wordt u ook geattendeerd op de uiterlijke bouwkundige bijzonderheden.
Kastelen in Nederland

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.