Jacobaburcht of Burcht van Voorne

Kasteel in Zuid-Holland

De Jacobaburcht of Burcht van Voorne was een mottekasteel. Het kasteel werd gebouwd in opdracht van de Heren van Voorne. Het kasteel werd in de vijftiende eeuw in de zomermaanden bewoond door Jacoba van Beieren. De Jacobaburcht is een van de oudste en best gedocumenteerde mottekastelen van Nederland. De kern van de motte werd in de twaalfde eeuw gebouwd.

Oostvoorne

De Burcht van Voorne ontstond omstreeks 1170 als een motteburcht met een stenen donjon. Om de motte in Oostvoorne groef men een gracht. De donjon was het oudste deel van het kasteel. Deze woontoren werd waarschijnlijk gebouwd door de broers Floris van Voorne en Dirk I van Voorne. Rond de donjon werd een ringmuur gebouwd met een poorttoren. De muur had een weergang op gewelven die bereikbaar was via trappen.

Voorburcht

Het kasteel werd in latere jaren uitgebreid met een voorburcht. Daar stond in 1277 al een kapel. Deze voorburcht lag in een hoefijzervorm tegen de zuidwestzijde van het kasteel. De voorburcht omvatte ook een boerderij, wijngaard, moestuin en boomgaard. De toegangspoort stond tegenover Huis Overburgh, destijds bewoond door kanunniken.

Heren van Voorne

Floris en Dirk bouwden hun kasteel op een strategische plek. Vanuit het kasteel in Oostvoorne kon men de vijand, die via de Maasmonding de streek wilde binnenvallen, al van verre zien aankomen. De Burcht van Voorne werd het machtscentrum van de heren van Voorne. Zij regeerden over het huidige eiland Voorne, Goeree-Overflakkee en grote delen van Zeeland. Als leenmannen van de graven van Holland ontwikkelden zij het moerassige deltagebied, bestuurden zij Zeeland en stichtten zij steden als Den Briel en Goedereede. Hun stamslot lag oorspronkelijk in Poortvliet in Zeeland, maar na verwoesting daarvan werd de Burcht van Oostvoorne gebouwd. Later werd Den Briel het belangrijkste bestuurlijke en economische centrum. Het geslacht stierf in mannelijke lijn uit in 1372 na de dood van Dirk van Voorne.

Jacoba van Beieren

Aan het begin van de vijftiende eeuw werd het kasteel bewoond door de beroemde gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen, Jacoba van Beieren (1401-1436). Hierdoor werd de kasteelruïne later vaak Jacobaburcht genoemd. Jacoba van Beieren was de spil in de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Zij moest een bittere politieke strijd leveren om haar erfdeel te behouden tegen haar ooms en Filips de Goede van Bourgondië. Ondanks vier strategische huwelijken en felle militaire campagnes verloor zij met de Zoen van Delft haar soevereiniteit. Haar tragische strijd symboliseert de historische overgang van zelfstandige Nederlandse gewesten naar de centralisatie onder het machtige Bourgondische Huis.

Frank van Borselen

Na het overlijden van Jacoba van Beieren in 1436 werd de Burcht van Voorne bewoond en gebruikt door verschillende belangrijke figuren uit de geschiedenis. De directe opvolger was de Zeeuwse edelman Frank van Borselen, de vierde en laatste echtgenoot van Jacoba van Beieren. Na haar dood behield hij het vruchtgebruik over de heerlijkheid Voorne en de burcht. Frank van Borselen verbleef regelmatig op het kasteel om er zijn grote passie uit te oefenen: de valkenjacht in de omliggende bossen en duinen.

Margaretha van York

Na het overlijden van Frank van Borselen in 1470 viel de burcht officieel terug aan de toenmalige landsheer Karel de Stoute, maar deze hertog toonde vrijwel geen interesse voor het kasteel. Na zijn dood zag zijn echtgenote Margaretha van York wel iets in het kasteel. Zij investeerde in grootschalige renovaties om het kasteel weer volledig bewoonbaar en representatief te maken. Toen Margaretha van York in 1503 overleed, kwam er een definitief einde aan de bewoning van het kasteel.

Bezoek

Het kasteel in Oostvoorne verviel in de zeventiende eeuw tot een ruïne. De oorzaak hiervoor was de slechte middeleeuwse fundering. In 1934 werden fundamenten en muurresten blootgelegd en geconserveerd. De Burcht van Voorne is sinds 1966 een rijksmonument. De bijgebouwen van het kasteel, waaronder een kapel, werden gesloopt. Daar ligt nu een weiland. De overblijfselen worden sinds 2016 beheerd door de Nationale Monumentenorganisatie. De kasteelruïne kan worden bezichtigd.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Kastelen en Buitenplaatsen in Nederland
Kastelen Zuid-Holland
Geschiedenis Zuid-Holland

Met 'Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats' heeft Ben Hendriks een zeer toegankelijke studie geschreven over de ontstaansgeschiedenis van Nederlandse kastelen en het leven op kastelen door de eeuwen heen.
Het woord kasteel werd in de middeleeuwen nooit gebruikt als aanduiding voor een kasteel, in welke hoedanigheid dan ook. De term kasteel wordt pas sinds de laatste eeuwen gebruikt en geldt als een soort verzamelnaam voor alle vormen van kastelen. In de middeleeuwen werden kasteelachtige gebouwen aangeduid als: huis, stins of steenhuis, burg of burcht, slot, borg, havezate, ridderhofstad of toren.
Nederlandse kastelen: van motte tot buitenplaats


Met 'Kastelen in Nederland' laten wij u genieten van de rijkdom van onze vaderlandse geschiedenis en in het bijzonder van de prachtigste en interessantste kastelen en huizen in Nederland.
Dankzij de vele illustraties is de uitgave 'Kastelen in Nederland' ook een kijkspel. Hierdoor krijgt u niet alleen een goede indruk hoe het kasteel in het Nederlandse landschap staat, maar wordt u ook geattendeerd op de uiterlijke bouwkundige bijzonderheden.
Kastelen in Nederland

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.