Capitulatie bij Camperduin in 1797

Zeeslag bij Texel

In 1795 namen de Fransen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in en werd de Bataafse Republiek uitgeroepen. Twee jaar later blokkeerde de Britse marine de haven van Den Helder en de Rede van Texel. Op 11 november 1797 kwam het voor de kust ten noordwesten van Alkmaar bij Camperduin tot een zeeslag.

Venerable

De strijd duurde niet lang. De Britten vielen de Nederlandse schepen aan via een driekolomsaanval, de tactiek die enkele jaren later door de Britten ook werd toegepast in de Zeeslag bij Trafalgar. Admiraal Adam Duncan doorbrak de Nederlandse linie met de Venerable en viel het vlaggenschip De Vrijheid van Jan Willem de Winter met drie andere schepen aan.

Patriot

Jan Willem de Winter (1761-1812) was admiraal van de Hollandse vloot in de tijd van de napoleontische oorlogen. Op twaalfjarige leeftijd ging hij naar zee. In 1778 trad hij oe tot Admiraliteit. Hij onderscheidde zich in de Slag bij Doggersbank in de Vierde Engels-Nederlandse Oorlog. Tijdens de opstand tegen prins Willem V koos hij de zijde van de patriotten. Na de komst van de Pruisen in september 1787 vluchtte Jan Willem de Winter naar Frankrijk. Daar voegde hij zich bij het Franse leger en in 1792 bij het Bataafs Legioen.

Zeeslag

De overgave van de Nederlandse vloot aan Fransen vond in januari 1795 plaats in aanwezigheid van Jan Willem de Winter. In 1796 werd hij aangesteld als viceadmiraal van de Nederlandse vloot in Den Helder. Hij kreeg opdracht om uit te zeilen. De Winter vond een dergelijke actie doelloos en dom, maar volgde het bevel op. De admiraal kreeg gelijk. De halve Hollandse vloot ging verloren tijdens de Zeeslag bij Kamperduin.

Overgave

De andere commandanten konden of durfden hun admiraal niet te hulp komen. De Nederlandse vloot incasseerde grote verliezen. In enkele uren sneuvelden 540 Nederlanders. De Britten verloren 220 manschappen. Jan Willem de Winter moest zich met zijn tot wrak geschoten schip na drie uur overgeven. Op het schilderij van Daniel Orme is te zien hoe Jan Willem de Winter zijn sabel aan Adam Duncan geeft. De Nederlandse zeelieden werden krijgsgevangen gemaakt; ook admiraal Jan Willem de Winter.

Krijgsgevangen

Jan Willem de Winter verbleef een aantal maanden in Engeland. Hij werd vrijgelaten tegen de belofte nooit meer tegen Engeland te zullen strijden. Na terugkomst in Nederland werd hij met andere leidinggevende officieren voor de Hoge Zeekrijgsraad gedaagd. Uiteindelijk werd Jan Willem de Winter van alle blaam gezuiverd. Johan Arnold Bloys van Treslong kreeg de schuld. Hij zou zijn commandant niet te hulp gekomen zijn.

Panthéon

Koning Lodewijk van Holland bevorderde Jan Willem de Winter tot maarschalk. Hij kreeg het bevel over de landmacht en de vloot. Jan Willem de Winter overleed op 2 juni 1812 in het park Tivoli in Parijs. Hij kreeg een grote staatsbegrafenis en werd bijgezet in het Panthéon in Parijs. Zijn hart bevindt zich echter in een marmeren urn in de Bovenkerk in Kampen. Jan Willem de Winter is de enige Nederlander die in het Panthéon begraven ligt.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Bataafse Republiek en Franse Tijd

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.