Antwerpen 1914

Aanval op Antwerpen

De Duitsers wilden in 1914 tijdens de Eerste Wereldoorlog zo snel mogelijk de Belgische kust bereiken. Het Belgische veldleger verzamelde zich binnen de vesting die Antwerpen omringde. De Duitse aanval op Antwerpen begon op 27 september 1914. Nadat Mechelen was ingenomen werden de forten bij Antwerpen onder vuur genomen. De Duitsers wilden nu zo snel mogelijk de Belgische kust bereiken.

John French

De Britse generaal John French was niet erg positief over de situatie in België. Hij zond op 31 augustus 1914 een bericht naar Londen, waarin hij schreef dat hij zijn leger achter de Seine ten westen van Parijs wilde terugtrekken. Hij meende dat Frankrijk niet kon winnen van het sterke Duitse leger. French was bang dat zijn leger in Duitse handen zou vallen. De Britse legerleiding stemde niet in met dit voorstel. Antwerpen moest verdedigd worden.

Duitse aanval

Het Belgische leger had in Antwerpen een grote troepenmacht samengebracht. Met beton was een aantal forten op het laatste ogenblik nog versterkt om weerstand te kunnen bieden aan de zware Duitse artillerie. Bovendien waren er grote voorraden aangelegd. Het Belgische leger was voorbereid op een lange belegering. De Duitse aanval op Antwerpen begon op 27 september 1914.

Schelde

Het fort van Sint-Katelijne-Waver werd dertig uur onafgebroken beschoten. Na een treffer van het munitiedepot moesten de Belgen het fort opgeven. Stuk voor stuk werden de forten bij Antwerpen onder vuur genomen en buiten gevecht gesteld of vernietigd. De Fransen en Engelsen beloofden hulp, maar slaagden er niet in om de stad aan de Schelde te bereiken. Winston Churchill, op dat moment de Britse minister van Marine, bezocht Antwerpen. Hij wilde de verbinding tussen België en Engeland in stand houden. De Duitsers konden een bedreiging voor de aanvoerroutes in het Kanaal vormen.

Winston Churchill

Winston Churchill liet drie brigades, samen ongeveer 6.000 man sterk, naar Antwerpen verschepen. De soldaten van 'Winstons Little Army' waren onervaren en nauwelijks getraind. Op 6 oktober trokken de Britten zich terug. Het was te weinig en te laat. Antwerpen kon niet langer verdedigd worden, oordeelde Albert. Hij vond dat er grens was. Hij wilde niet nog meer mensenlevens offeren voor een strijd die niet gewonnen kon worden. Winston Churchill vond dat Albert gelijk had. Op 2 oktober 1914 trok koning Albert zijn veldleger terug naar de IJzer achter de Rupel-Netelijn. Op 7 oktober wapperde de Duitse vlag op het stadhuis van Antwerpen.

Bombardement Antwerpen

Op woensdag 7 oktober 1914 eisten de Duitsers de overgave van de stad en vesting. Als dat niet gebeurde zou een bombardement volgen. De Belgische militaire autoriteit en het stadsbestuur gingen niet op dat ultimatum in. Als gevolg hiervan begon op 7 oktober rond 23 uur het Duitse bombardement. De beschietingen en het bombardement op Antwerpen duurde tot de middaguren van vrijdag 9 oktober. Hierbij werd onder meer een Zeppelin gebruikt. Bij het bombardement werden vooral gewone huizen vernietigd. De grote monumenten werden nauwkeurig gespaard. Dat laatste had te maken met de wereldwijde kritiek op de Duitsers bij hun eerder bombardement op Leuven, waarbij de universiteitsbibliotheek in vlammen was opgegaan met daarbij het verloren gaan van kostbare incunabelen.

Pontonbrug

De verontwaardiging bij internationale wetenschappers was groot en de Duitsers werden na de aanval op Leuven als barbaren afgeschilderd. Dat imago wilde keizer Wilhelm II bij de aanval op Antwerpen beslist vermijden. Door het bombarderen en beschieten van volkswijken vielen veel burger slachtoffers. Er ontstond een uittocht via een pontonbrug tussen beide Scheldeoevers richting Frankrijk. Op 9 oktober 1914 verlieten de laatste Belgische troepen Antwerpen. Zij maakten tijdens de aftocht de pontonbrug onbruikbaar. Later keerden veel Antwerpse burgers terug naar hun stad, mede op dringende wens van het stadsbestuur, zodat het normale leven min of meer kon doorgaan, zij het onder Duitse bezetting.

Vlucht

In de eerste weken van de Eerste Wereldoorlog kwam een grote vluchtelingenstroom uit België op gang. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam als een schok in Nederland. Vooral de manier waarop deze in België woedde bracht een golf van verontwaardiging met zich mee. De verwoeste steden, de executies van duizenden burgers en de vernietiging van cultuurschatten zorgde voor onrust bij de Nederlandse bevolking.

Nederland

In augustus 1914 arriveerde een eerste trein met vluchtelingen in Nederland. Toen treinverkeer niet meer mogelijk was, zorgde het Nederlandse leger voor vervoer. Op het hoogtepunt van de vluchtelingenstroom verbleven ongeveer een miljoen Belgen in Nederland. Het leger kreeg ook de opdracht om te zorgen voor opvang. Zij werden geholpen door het Rode Kruis en veel vrijwilligers. Ontsnapte Belgische militairen werden in Nederland in kampen geïnterneerd.

(Dit artikel kwam met hulp van Frits Schetsken tot stand)

Lees Duitsland: Geschiedenis en Wetenswaardigheden als u meer wilt weten over de geschiedenis van Duitsland.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken wij veel aandacht aan de geschiedenis van Duitsland en de mooiste plekjes in dit land. Als u binnenkort uw vakantie in Duitsland doorbrengt kunt u zich met deze uitgave goed voorbereiden, want 'Duitsland: Geschiedenis en wetenswaardigheden' is niet alleen geschreven voor liefhebbers van geschiedenis.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Kijk verder: meer Eerste Wereldoorlog

Eerste Wereldoorlog

'Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers' is de 'wie is wie' van deze oorlog. In deze publicatie nam Ruud van Capelleveen de belangrijkste personen op die een rol van betekenis speelden in dit wereldomvattende conflict. U kunt in deze biografiën snel de belangrijkste feiten opzoeken.
In 'Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers' van Ruud van Capelleveen treft u de biografieën aan van 165 mannen en vrouwen die in deze oorlog een beslissende rol speelden.
Tweede Wereldoorlog: de hoofdrolspelers



In het e-book 'Duitsland: Geschiedenis en wetenswaardigheden' verzamelde Ruud van Capelleveen 150 verhalen die blijk geven van zijn fascinatie voor Duitsland. De onderwerpen in deze uitgave gaan over de geschiedenis van onze oosterburen. Duitsland was eeuwenlang een lappendeken van staatjes en koninkrijkjes. Niet veel Nederlanders weten dat Duitsland pas in 1871 door Otto von Bismarck tot een eenheid werd gesmeed. In deze uitgave staan 150 interessante en fraai geïllustreerde verhalen met wetenswaardigheden over de geschiedenis van Duitsland.
Bekijk: Duitsland

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.