Waag in Deventer

Oudste waag van Nederland

Het Waaggebouw op de Brink in Deventer is het oudste waaggebouw van Nederland, dat speciaal voor dit doel werd gebouwd. De laatgotische Waag uit 1531 heeft drie bouwlagen, een traptoren, een klok en drie torentjes. Aan de gevel hangt ter afschrikking een ketel. Valsmunters werden levend in olie aan de kook gebracht.

Bouw

Men begon in 1528 in Deventer aan de bouw van het laatgotische Waaggebouw aan de Brink. De Waag is een vrijstaand rechthoekig gebouw van twee verdiepingen met een gedekt zadeldak achter een omlopende balustrade. Volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is het gebouw aan de hoeken voorzien van achtzijdige arkeltorens. Aan de noordwesthoek staat een achtzijdige traptoren en een op de voortop van het aan de voorzijde terugwijkende schilddak geplaatste dakruiter. Het gebouw werd rijk gedecoreerd. Men maakte daarbij overvloedig gebruik van natuursteen.

Bordes

In 1631 voegde men aan de Waag een bordes toe met drie zuilen. Bij de opgang naar het bordes bracht men twee zandstenen leeuwen aan. De gevel werd versierd met enkele reliëfstenen. De hertog van Gelre wilde versterkingen aan de overzijde van de IJssel bouwen. De stenen 'Kiek in de Pot' en 'Morgenster' herinneren aan deze bedreiging van de hertog. Het gebouw staat scheef. Aan het einde van de vorige eeuw werd daarom de fundering versterkt.

Valsmunterij

Aan de gevel van de Waag hangt al eeuwenlang een koperen ketel. De ketel vormt een waarschuwing voor hen die morrelden met munten. Valsmunters werden levend in de olie in deze ketel aan de kook gebracht. De muntmeester van de heer van Batenburg zou op deze wijze in 1434 om het leven zijn gebracht. Vanwege de slechte conditie van de ketel kan de originele ketel niet meer buiten hangen. De ketel werd in 2017 in het voorportaal van de Waag opgehangen. Aan de gevel hangt sinds 2024 een replica want men waarschuwt u nog graag dat valsspelen in Deventer niet wordt gewaardeerd.

Huidig gebruik

Het gebouw werd tot 1862 gebruikt als waaggebouw. Vervolgens was er onder meer een gymnasium in het gebouw gevestigd. In 1915 werd een historisch museum in de Waag gevestigd. Het Museum De Waag toont een vaste collectie en organiseert wisseltentoonstellingen.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Geschiedenis Overijssel
Geschiedenis Deventer

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.