Noordhollandsch Kanaal

Kanaal tussen Amsterdam en Den Helder

Het Noordhollandsch Kanaal werd in het begin van de negentiende eeuw dwars door Noord-Holland gegraven tussen Amsterdam en Den Helder. Het kanaal werd als oplossing gezien voor de gebrekkige zeeverbinding van Amsterdam met de Noordzee. De aanleg gebeurde tussen 1819 en 1824 in opdracht van koning Willem I. Ter herinnering aan de opdrachtgever werd de Willem-I-sluis bij Amsterdam naar hem vernoemd.

Zuiderzee

In de zeventiende eeuw nam de bevaarbaarheid van de Zuiderzee voor de zeescheepvaart af. Door zandbanken bij Pampus werd de doorgang over het IJ bij Amsterdam bij laag water soms lang geblokkeerd. Dit zorgde voor veel oponthoud en economische schade voor Amsterdam. Na het vertrek van de Fransen in 1814 wilde koning Willem I de economie verbeteren. Tijdens zijn koningschap initieerde hij de bouw van een groot aantal kanalen. Via deze verbindingen zou het Nederlandse bedrijfsleven tot grote bloei moeten komen.

Aanleg

Op het eerste gezicht lijkt het misschien onlogisch om een lang kanaal tussen Amsterdam en Den Helder aan te leggen. Een kanaal van Amsterdam naar de Noordzee is immers korter. De reden voor het lange traject moet gezocht worden in de vaardigheden die men toen had. De ingenieurs waren destijds nog niet in staat om een groot sluizencomplex bij de monding met de Noordzee te bouwen. Bovendien was er een militaire reden. Het kanaal moest ook de marinebasis bij het Nieuwediep in Den Helder beter bereikbaar maken in oorlogstijd.

Ontwerp

Het plan voor de aanleg van het Noordhollandsch Kanaal werd gemaakt door de waterbouwkundige Jan Blanken. Dat gebeurde aan het einde van zijn loopbaan, want Blanken was destijds al 65 jaar oud. Het kanaal moest ongeveer 80 kilometer lang en 37 meter breed worden. Er moesten 37 bruggen worden gebouwd, waarvan er 33 beweegbaar moesten zijn. Jan Blanken introduceerde de vlotbrug en waaiersluis. Beide constructies waren technisch vooruitstrevend voor die tijd. Een vlotbrug is een drijvende, beweegbare brug die bestaat uit aanbruggen die naar een drijvend vlot lopen. Om de brug te openen voor scheepvaart, wordt het vlot onder de aanbruggen getrokken of opzij gedraaid, zodat schepen kunnen passeren. Een waaiersluis is een speciale sluis, die als voornaamste eigenschap heeft dat hij tegen de waterdruk in geopend en gesloten kan worden.

Aanleg

Men begon in de zomer van 1819 met het graafwerk. Dit werk gebeurde met schoppen, kruiwagens en paarden. Aannemers hadden hun opdrachten gekregen door laag in te schrijven. Dit leidde tot uitbuiting van arbeiders. De werktijden liepen op tot vijftien uur per dag. Men groef van 4 uur 's ochtends tot 7 uur 's avonds. Het personeel werd slecht betaald. Soms kregen zij slechts veertig cent per dag. Bovendien waren zij slecht gehuisvest. De arbeiders sliepen in keten langs het kanaal. Vaak moesten zij het zonder sanitaire voorzieningen of verwarming stellen. Door deze slechte omstandigheden ontstond regelmatig onrust onder de arbeiders. Het tachtig kilometer lange Noordhollandsch Kanaal was in december 1824 klaar.

Verval

In december 1824 werd het Noordhollandsch Kanaal officieel geopend. In Alkmaar moest een deel van het historische stadshart gesloopt worden. Steden als Purmerend beleefden juist een economische bloei door de aanleg van het Noordhollandsch Kanaal. Na de ingebruikname van het Noordzeekanaal in 1876 verloor het Noordhollandsch Kanaal veel van zijn betekenis. Sinds 1995 beheert de provincie Noord-Holland het kanaal.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Geschiedenis Noord-Holland

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.