Zaanse Schans

Erfgoed in de polder

In 1963 werd de Zaanse Schans opgericht ter bescherming van dit industriële erfgoed in deze streek. Bijzondere gebouwen in de Zaanstreek werden afgebroken en herplaatst op een terrein bij Zaandijk dat de naam Zaanse Schans kreeg. Aan de Zaan in de Kalverpolder bij Zaandijk staan nu een aantal industriemolens en andere monumentale houten gebouwen uit de Zaanstreek. Naast de Zaanse Schans staat het Zaans Museum.

Oprichting

Na de Tweede Wereldoorlog besloot men om erfgoed dat behouden moest worden bij elkaar in een park te plaatsen. Dit openluchtmuseum kreeg de naam Zaanse Schans. De buurt kreeg de naam van de schans die Diederik Sonoy in 1574 liet bouwen om de Spaanse troepen tegen te houden. De Zaanse Schans trekt tegenwoordig vooral buitenlandse toeristen vanuit Amsterdam aan. Jarenlang was de toegang tot de Zaanse Schans gratis. In 2025 besloot de gemeenteraad een forse toegangsprijs te gaan innen. Zogenaamd voor onderhoud en herstel.

Openluchtmuseum

De Zaanse Schans is een levendig openluchtmuseum geworden. De wijk wordt bewoond, er zijn winkels en de molens zijn er meestal in bedrijf. Specerijenmolen De Huisman is een kleine achtkantige stellingmolen uit 1786. Deze molen staat sinds 1955 op het pakhuis De Haan. Ook interessant zijn de oliemolens De Os (1676), De Zoeker (1675) en Bonte Hen (1693). De Kat (1728) werd als verfmolen gebruikt. De Gekroonde Poelenburg uit 1866 is een houtzaag-paltrokmolen.

Oudste industriële centrum

De Zaanstreek wordt het oudste industriële centrum van Nederland genoemd. Windkracht was belangrijk voor een groot aantal industrietakken. Het in 1998 geopende Zaans Museum toont cultuurhistorische en streekgebonden collecties over de industriële ontwikkeling en de wooncultuur van de Zaanstreek. Het museumgebouw werd ontworpen door architect Cor van Hillo. Het museum werd in 2009 uitgebreid met een nieuwe vleugel. Daar bracht men de bedrijfscollectie onder van de beschuit-, chocolade- en koekjesfabrikant Verkade.

Populair

De Zaanse Schans werd vooral bezocht door buitenlandse toeristen. Volgens de gemeente Zaanstad werd deze toeristische attractie in 2024 door 2,6 miljoen mensen bezocht. De gemeente besloot vanaf seizoen 2026 entree te gaan heffen. Een ticket gaat voor 17,50 euro per persoon kosten. "De Zaanse Schans is nooit bedacht als de internationale publiekstrekker die het nu is, met miljoenen bezoekers van over de hele wereld," zegt wethouder Wessel Breunesse. "Het is een plek waar Zaans erfgoed terecht kon dat elders gesloopt dreigde te worden in de naoorlogse jaren. Sinds een aantal jaren is De Zaanse Schans een landelijk symbool voor overtoerisme."

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.