Montfort

Plaats in Limburg

De vroege geschiedenis van het fraaie stadje Montfort in Limburg is onlosmakelijk verbonden met de bouw van het Kasteel Montfort. Het stadje ontstond rond de machtige burcht Montfort. Montfort kreeg in 1263 stadsrechten van Otto II van Gelre. Montfort was vroeger de zetel van het gelijknamige ambt. Het Huis van Oranje had er vanaf 1647 eigendommen.

Kasteel

In het midden van de dertiende eeuw was het gebied waar Montfort nu ligt een woest, moerassig en ondoordringbaar grienden- en broekbos in het dal van de Vlootbeek. Hendrik III van Gelre besloot juist in deze wildernis een burcht te bouwen. Het kasteel was het meest zuidelijke verdedigingsbolwerk van Gelre. Om de burcht extra stevig te maken, liet Hendrik speciaal natuursteen via de Maas aanvoeren uit Noord-Frankrijk. Het kasteel kreeg de Franse naam 'Mont Fort', dat letterlijk 'sterke berg' betekent.

Stadsrechten

In de schaduw en onder de directe bescherming van dit onneembare kasteel ontstond al snel een kleine nederzetting van ambachtslieden, ridders en boeren. De plaats Montfort kreeg in 1263 stadsrechten van Otto II van Gelre. Hierdoor kreeg de stad tolvrijdom en eigen rechtspraak, maar een echte grootschalige stedelijke ontwikkeling kwam nooit van de grond. Vanaf de veertiende eeuw werd het kasteel de officiële zetel van de drossaard en het administratieve centrum van het Ambt Montfort.

Kasteel

Het door moerassen omgeven kasteel werd lange tijd onneembaar geacht. Tijdens de middeleeuwen werd het kasteel herhaaldelijk belegerd. Dit gebeurde onder meer door Karel de Stoute. De Fransen schoten het kasteel in 1794 in puin. Vanaf de veertiende eeuw was kasteel Montfort het administratieve centrum van het ambt Montfort. Het was een van de acht ambten van het Gelders Overkwartier. In 1713 kwam het ambt als Staats-Opper-Gelre bij de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Tweede Wereldoorlog

Montfort liep tijdens de Tweede Wereldoorlog grote schade op. Montfort lag midden in de zogenaamde Roerdriehoek, een gebied tussen de Maas en de Roer dat goed verdedigd werd door het Duitse leger. Montfort lag op een belangrijk kruispunt. Ze plaatsen de elitesoldaten in het dorp. Om de Duitse verdedigingslijnen te breken, startten de geallieerden medio januari Operatie Blackcock. Tussen 20 en 22 januari 1945 werd Montfort herhaaldelijk gebombardeerd door Britse en Canadese jachtbommenwerpers. Bij het grootste bombardement op 20 januari 1945 vielen 186 doden.

Sint-Catharinakerk

Ook de door architect Carl Weber ontworpen kerk werd geraakt. Na de oorlog werd de schade hersteld, maar het bisdom besloot toch tot nieuwbouw, omdat men door de opening van de Staatsmijn Beatrix in Herkenbosch een sterke bevolkingsgroei verwachtte. Joseph Franssen kreeg de opdracht voor de bouw. De Sint-Catharinakerk zou door Jos van der Pluijm in de jaren 1963 en 1964 gebouwd worden. De steenkoolwinning werd gestaakt en de Beatrixmijn werd uiteindelijk nooit in gebruik genomen. Montfort bleef hierdoor een klein dorp, waardoor de kerk met zevenhonderd zitplaatsen achteraf gezien eigenlijk veel te groot was gebouwd.

Parochie

De geschiedenis van de parochie is nauw verweven met het nabijgelegen Kasteel Montfort. Al in 1344 werd de parochie gesticht door de bisschop van Luik, Adolf van der Marck. Het oorspronkelijke middeleeuwse kerkje dat toen gebouwd werd, heeft ruim vijf eeuwen dienstgedaan. In de negentiende eeuw was het oude kerkje te klein en te vervallen geraakt. Tussen 1853 en 1858 werd er een nieuwe neogotische kerk gebouwd door Carel Weber.

Rozendaal

Aan de westzijde van Montfort ligt het fraaie landgoed Rozendaal. Het landgoed behoorde vroeger rechtstreeks tot het nabijgelegen Kasteel Montfort en maakte deel uit van het Ambt Montfort. Tussen de zeventiende en negentiende eeuw werd het gebied intensief gebruikt voor de winning van turf. Nadat de veenlaag was afgegraven, werd de grond vanaf ongeveer 1653 omgezet in vruchtbare landbouwgrond. Het 215 hectare grote gebied wordt afgewisseld door naald- en loofbossen en cultuurgronden. Het landgoed staat bekend om zijn kleurrijke akkers vol met kamille, korenbloemen en knalrode klaprozen. In de bossen leven diersoorten zoals spechten, boomklevers, reeën en vossen. Het landgoed is samen met het nabijgelegen Schrevenhof in het bezit van de stichting Het Limburgs Landschap.

Bestuur

Montfort was tot 1991 een zelfstandige gemeente in de provincie Limburg. De plaats ging toen op in de fusiegemeente Roerdalen. De gemeente Roerdalen bestaat uit de plaatsen Herkenbosch, Melick, Montfort, Posterholt, Sint Odiliënberg en Vlodrop.

Kasteel Montfort

Kasteel Montfort wordt ook wel De Grauwert genoemd, naar de toren met de opvallende vorm die zich naast de oorspronkelijke ingang van het kasteel stond. Op een van de muurresten werd in de negentiende eeuw een achthoekig jachtslot gebouwd.
Kasteel Montfort

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Limburg: Geschiedenis en bezienswaardigheden als u meer wilt weten over de geschiedenis en de bezienswaardigheden van Limburg.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland

Limburg wordt door toeristen als een stukje buitenland in eigen land beschouwd. Limburg heeft een on-Nederlands karakter. Dit komt vooral door de combinatie van het unieke heuvellandschap en de sterke culturele identiteit. U komt het allemaal tegen in de interessante uitgave 'Limburg: Geschiedenis en bezienswaardigheden' van Ruud van Capelleveen.
Limburg


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.