Ilpendam

Plaats in Noord-Holland

Ilpendam ontstond in de twaalfde eeuw nadat een dam in het riviertje de Ilp was aangelegd. In 1618 kocht de Amsterdamse burgemeester Volckert Overlander de heerlijkheid Purmerland en Ilpendam. Hij bouwde er slot Ilpenstein. Het dorp ligt sinds het begin van de negentiende eeuw aan het Noordhollandsch Kanaal. Naast historische monumenten staat er in het dorp ook een woonhuis dat is ontworpen door de beroemde architect Gerrit Rietveld.

Veenontginningen

De dam in het riviertje de Ilp moest omliggende plaatsen zoals Purmerend en Landsmeer beschermen tegen overstromingen vanuit de Purmer. Ilpendam ontwikkelde zich eeuwenlang als een typisch Waterlands nederzetting op hogere gronden. De bewoners streden voortdurend tegen het water. Dit kwam mede door de veenontginningen. Vanaf de elfde eeuw werd het uitgestrekte veengebied systematisch ontgonnen door sloten te graven. Dit leidde tot bodemdaling, waardoor het land kwetsbaarder werd voor overstromingen.

Volckert Overlander

In 1618 kocht Volckert Overlander (1570-1630), burgemeester van Amsterdam, de heerlijkheid Purmerland en Ilpendam. Hiermee verkreeg hij niet alleen land, maar ook juridische en bestuurlijke macht over dit gebied. Als vermogend koopman was hij nauw betrokken bij de opkomende wereldhandel. In 1609 kocht hij het markante pand De Dolphijn aan het Singel in Amsterdam. Volckert Overlander liet in 1622 op een oude schans het slot Ilpenstein bouwen.

Ilpenstein

Hoewel het met zijn torens en slotgracht de allure van een middeleeuws kasteel had, was slot Ilpenstein in feite een luxueus landhuis gebouwd op een voormalige schans uit de Tachtigjarige Oorlog. De beroemdste bewoner was Overlanders schoonzoon, Frans Banninck Cocq, bekend als de kapitein op Rembrandts Nachtwacht. Slot Ilpensteinwerd na de dood van Christina Elisabeth de Graeff in 1872 verkocht en gesloopt. Op de oorspronkelijke plek aan de Hofweg staat sinds 1938 de boerderij 't Hof Ilpenstein. Alleen de oude oprijlaan en delen van de gracht herinneren nog aan het kasteel.

Kerken

De hervormde kerk van Ilpendam heeft een eenbeukig schip, daterend uit 1656. De kerk werd sindsdien met grote regelmaat verbouwd. In de kerk staat vier laatgotische gesneden beelden. Het meubilair stamt uit de zeventiende eeuw. Het orgel werd in 1728 door Nicolaas Adolf Willembroek voor de Grote Kerk van De Rijp gebouwd. In 1855 verhuisde het orgel naar de kerk van Ilpendam.

Gerrit Rietveld

Aan de Monnickendammerrijweg in Ilpendam staat een door Gerrit Rietveld gebouwd woonhuis. Rietveld bouwde het huis voor H. van den Doel. In de woonkamer bracht hij aan de zuidkant een grote glaswand aan. Hierdoor konden de bewoners genieten van een weids uitzicht over de weilanden. De gevels zijn uitgevoerd in geglazuurde baksteen in zwart, grijs, wit en blauw. De garagedeur is oranjerood.

Bestuur

Ilpendam was tot 1991 een zelfstandige gemeente in de provincie Noord-Holland. In dat jaar werd een deel van het grondgebied van Ilpendam bij de gemeente Waterland gevoegd. Een ander deel ging naar de gemeente Landsmeer. De gemeente Waterland bestaat uit de plaatsen Broek in Waterland, Ilpendam, Katwoude, Marken, Monnickendam, Purmer (gedeeltelijk), Uitdam, Watergang en Zuiderwoude.

Slot Ilpenstein

Slot Ilpenstein heeft een aantal beroemde bewoners gehad, waaronder de Amsterdamse bestuurders Pieter de Graeff en Frans Banninck Cocq, de man die door Rembrandt op zijn Nachtwacht werd afgebeeld als kapitein van de schutterij.
Slot Ilpenstein

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief staan veel tips en wetenswaardigheden over de geschiedenis en de cultuur van Nederland waar u echt iets aan heeft. Lees Door de Nederlandse Geschiedenis als u meer wilt weten over de geschiedenis van Nederland.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Noord-Holland

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.