Dolle Dinsdag

Fout van Gerbrandy

Op 5 september 1944 dachten veel mensen in Nederland, door geruchten en een verkeerd begrepen bericht van Radio Oranje, dat de Duitse bezetting bijna voorbij was. Deze dag is men later Dolle Dinsdag gaan noemen, want op die dag verloren velen hun hoofd: feestvierders gingen de straat op terwijl NSB'ers op de vlucht sloegen.

Radio Oranje

"Nu de geallieerde legers in hun onweerstaanbare opmars de Nederlandse grens overschreden hebben, wil ik u, uit naam van ons allen, hartelijk welkom toeroepen op onze vaderlandse bodem." Premier Pieter Sjoerds Gerbrandy zei deze woorden op 4 september 1944 in een uitzending van Radio Oranje. Een dag eerder was Brussel bevrijd en op 4 september werd Antwerpen door de geallieerden veroverd. Mensen die in Nederland hadden afgestemd op Radio Oranje spraken er over met anderen en al snel deed het gerucht de ronde dat de bevrijding snel zouden komen. In Rotterdam werd bijvoorbeeld beweerd dat de geallieerden al bij Moerdijk waren. In Amsterdam werd verteld dat zij al in Den Haag en Rotterdam waren.

Emotionele taferelen

Deze verkeerde voorstelling van zaken zorgde een dag later voor veel emotionele taferelen. Er werd gezwaaid met vlaggen en oranje vaandels. Blije burgers dachten dat zij snel zouden worden bevrijd en trokken zingend en dansend door de straten, maar er brak ook paniek uit.

Paniek bij NSB

In alle haast vernietigden NSB'ers een groot deel van de administratie. De paniek was groot. Zelfs Arthur Seyss-Inquart, de eerste man van Adolf Hitler in Nederland, vertrok. Hij verliet het landgoed Clingendael en verhuisde naar kasteel Spelderholt in Beekbergen op de Veluwe. NSB'ers vluchten in oostelijke en noordelijke richting. Ook partijleider Anton Mussert verliet zijn hoofdkwartier in Utrecht. Hij verhuisde naar het landhuis Bellinckhof in Almelo.

Hongerwinter

Al snel bleek de geallieerde opmars niet zo snel te gaan. Pas op 14 september 1944 werd Maastricht als eerste belangrijkste stad bevrijd. Market Garden mislukte, doordat de Rijnbrug bij Arnhem niet veroverd werd. Hierdoor kon een groot deel van Nederland, het noorden en het westen, niet bevrijd worden. De bevolking in de Randstad ging een Hongerwinter tegemoet. De naam Dolle Dinsdag werd door Willy van der Heide. Hij schreef op 15 september 1944 over de gebeurtenissen op 5 september in het verzetsblad 'De Gil'.

PS

Wie leest weet meer en begrijpt beter. In onze gewaardeerde nieuwsbrief schenken we regelmatig aandacht aan de beslissende momenten en belangrijkste personen in de Tweede Wereldoorlog. Lees Tweede Wereldoorlog: de Hoofdrolspelers als u meer wilt weten over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

Ontvang elke werkdag gratis geschiedenis per e-mail

Geschiedenis Nederland

Geschiedenis Nederland
Tweede Wereldoorlog

Leven in de delta is een aantrekkelijke geschiedenisbundel en een reis door de tijd en door Nederland. U ziet Nederland door de ogen van een liefhebber van geschiedenis: beleef het verleden van ons land aan de hand van opzienbarende feiten en mooie verhalen.
Leven in de delta


Lees over de belangrijke episodes uit onze vaderlandse geschiedenis.

'Door de Nederlandse geschiedenis' is een bundeling van de beste artikelen van Ruud van Capelleveen over de geschiedenis van Nederland.
Door de Nederlandse geschiedenis

Betrouwbare informatie kost veel tijd en geld, maar dankzij onze populaire producten heeft u op onze website toch gratis toegang.